وبلاگicon

خنجین خبر

بخش خنجین، شهر خنجین،خنجین، فراهان

مقاله : تبیین فرهنگ و مدیریت جهادی و شاخص های آن
نویسنده : مدیر - ساعت ۸:۳٦ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/۱٢/٢٠
 

بعد از 15-20 روز بود که جهاد تشکیل شده بود . ما چون درطول روز هم خیلی محدودیت وقت داشتیم گرفتاریهایی که در سطح شهر داشتیم و خیلی هم پول و امکانات نتوانسته بودیم برای بچه ها  ردیف کنیم که کار را جدی شروع کنند .

به هر حال یک روز عصری ما وارد روستای خنجین شدیم رفتیم سراغ مزرعه سر مزرعه دیدیم بچه های جهاد دارند خرمن جمع می کنند . نتوانستیم تشخیص بدهیم که کدام از بچه های جهاد است و کی روستایی است این بچه ها خوب مرا می شناختند وقتی آمدند جلو دست دادند ، زبری دست اینها هنوز توی دست های من هست یعنی هنوز اثر زبری دست آنها را لمس و حس می کنم . چقدر اینها کار کرده بودند و زحمت کشیده بودند کاملا" شبیه روستایی شده بودند و دیگه آن گرما و آفتاب و آن وضعیت که کار کرده بودند برای من کاملا" قابل تشخیص بود .

متن کامل مقاله در ادامه مطلب (برگرفته از کتاب مجموعه  مقالات دومین همایش ملی فرهنگ و مدیریت جهادی ( جلد دوم)علی اصغر هدایت نژاد و حمید طاهری)


تبیین فرهنگ و مدیریت جهادی و شاخص های آن

 شمس اله مرادنیا

 مقدمه :

اندیشه های گهربار و تابناک حضرت امام بزرگ جهادگر عصر ما در زمینه فرهنگ و روحیه جهادی بستر اصلی را برای بازشناسی ارزشها و جهت گیریهای مبنایی برای نیل به توفیقات مضاعف و فزاینده جهادکشاورزی است

لذا شناخت ابعاد و زوایای گوناگون روحیه جهادی از منظرو نگاه بانی آن همیشه و درهمه حال ضرورتی انکار ناپذیر است .

بدین خاطر مادر مقاله حاضر با نگاهی اجمالی در گسترده افکار آن امام عزیز به تشریح فرهنگ جهادی بعنوان راهی نوین و جهت گیریها وبایدهای آن این فرهنگ پرداخته ایم ، البته پرداختن به مقوله فرهنگ و روحیه جهادی خود مستلزم تحقیقات کاربری گسترده ای است که می بایست در این خصوص کتابها نوشته و ابعاد و زوایای آن را و بلکه چگونگی استمرار آن را از نو کاوش نمود

امامادراین مقاله صرفاً به نکاتی چنداز عناصر کلی پرداخته ایم که درواقع شاکله اصلی ووجود فرهنگ جهادی است ، باشد تا همیشه استمرار داشته باشد .

اسلام گرایی و دین محوری

از صفات انسانهای مومن حرکت کردن بر طبق موازین و معیارهای دینی است . انسانهای دین مدار اعمال و رفتار خویش را با موازین دینی و اوامر و نواهی الهی محک می زنند .

مهمترین شاخصهای دین محوری عبارتند از :

- وجود روحیه فداکاری بر پایه ایمان مذهبی

- کنار هم قرار گرفتن تدین و تخصص

- حاکمیت اعتقادات دینی بر عملکرد سازمان

- ضرورت تداوم آموزشهای عقیدتی

جهاد گران علاوه بر تعهد در برابر کار محول شده به آنان ، خویش را در برابر پروردگارشان مسئول می دانند و تلاش می کنند از عهده انجام صحیح آن بر آیند .

اسلام گرایی و دین محوری ، باورهای اعتقادی و مسئولیت در برابر تکالیف الهی محور تلاش و کوشش جهادگران بوده و خواهد بود .

جهاد گران آن گاه که به دل روستاهای دور دست رفته و برای آبادانی آنها اقدام کرده و می کنند جز احیای اسلام و اعتلای مکتب و دین به چیزی نمی اندیشند و دغدغه و دل مشغولی آنان ، از عهده تکلیف بر آمدن و بر محور دین چرخیدن است .

دین محوری ، اسلام گرایی ونداشتن مسایلی بر خلاف اسلام مورد تاکید امام امت بوده است . «کسانی که در این مهم شرکت می کنند مبادا از کسانی باشند که بر خلاف رویه ملت حرکت نموده و یا بر خلاف اسلام مسایلی داشته باشند و در صورت مشاهده چنین کسانی فورا" آنان را کنار بگذارند » [1]

 تاکید امام بر :

  1. نیروهای جهادی بر خلاف رویه ملت حرکت نکنند .
  2. مسایل خلاف اسلام نداشته باشند ، که رویه ملت اسلامی همان رویه اسلام است و هر کس بر خلاف آن گام بردارد در حقیقت ، هم بر خلاف رویه ملت حرکت کرده هم مسایلی بر خلاف اسلام خواهد داشت

«بچه های جهاد سازندگی انگیزه ای جز پیاده کردن اسلام و ادای تکلیف به دستورات دین مبین نداشتند و در راه ادای دین از هم سبقت می گرفتند و این نبود مگر اینکه بچه های عاشق اسلام و امام از دعای خیر امامشان همیشه برخوردار بودند » [2]

جهاد ابتدا عمل     می کرد . یعنی با عمل خود تبلیغ می کرد ، تمام فعالیتهای جهاد سازندگی رنگ و بوی مذهبی و دینی داشت ،  و این نیروهای متعهد به راحتی تخصص را بدست می آورند[3]

 

2- ولایت مداری

اصلی ترین شاخص های ولایت محوری عبارتند از :

-         تأسی از آرمانهای رهبری .

-         حمایت از روحانیت و نظام اسلامی از جهاد

-         تقویت جایگاه نمایندگی ولی فقیه

جهادگران ولایت مدار چشم امید امام بودند و از آن پیشوای وارسته مدال افتخار سنگر سازان بی سنگر را در دفاع مقدس دریافت کردند و پیام روح افزای امام (ره) به جهادگران و توصیف آنان از زبان و قلم آن بزرگوار – که خدایش رحمت کند – زبانزد خاص و عام است . حضور و فعالیتهای جهادگران درمناطق محروم کشور خود یک جهاد برای سازندگی بود .  باید اذعان داشت که جهاد گران مقلد امام (ره) و برای حراست از کلیت نظام و موجودیت انقلاب اسلامی از جان و مال خویش گذشته و در خط مقدم برای مبارزه با متجاوزین در جبهه نبرد علیه باطل حضور پیدا کردند .

در حقیقت علت ها و انگیزه های حضور جهاد سازندگی در اقصی نقاط کشور و حتی جنگ تحمیلی را می بایست در ولایت مداری بچه های جهاد جستجو کرد .

نهادی که فرزند و زائیده انقلاب بود و نیروهای آن نیز شاگردان امام و انقلاب بودند .

 «جهاد سازندگی زیر نظر ولایت فقیه بود به همین خاطر به مولفه های زیادی آراسته شده بود که یکی از آن مولفه ها فروتنی     های جهاد بود که در مقابل اجرای دستورات رهبری زمان و مکان را نمی شناخت و هر گز سستی و خستگی را بخود راه نمی داد و اجرای فرمان امام و رهبر را تکلیف شرعی خود می دانست . » [4]

 

3- مردم مداری :

اتکای به مردم در انجام وظایف و تقویت حضور و مشارکت مردمی

روشها و مکانیسم های اجرایی داوطلبانه و توجه به اولویت دهی به نیازهای جامعه هم چنین پیوند عاطفی و اعتقاد متقابل مردم نسبت به جهاد و اهداف آن ، و توسعه و تقویت ارتباطات مردمی از جمله ویژگیهای مردم مداری در جهاد سازندگی بوده است .

امام خمینی – قدس سره – موفقیت جهاد سازندگی را در انجام کارها برای خداوند و همراه شدن با مردم و روحانیون و خدمتگذاری به محرومان و مستمندان می دانستند .  [5]ایشان در جمع اعضای شورای مرکزی جهاد سازندگی ونماینده امام در این نهاد فرمودند :

« از حرفهای جنابعالی می فهمیم که شما سر موفقیت را بدست آورده اید ، جهاد خدمتگذار مردم محروم و مستمند بوده است . جمعیتی و یا ملتی اگر بخواهند موفق باشند علاوه بر این که برای خدا باید کار کنند و از دیگران چشمداشتی نداشته باشند ، باید با مردم باشند بدون مردم نمی شود کار کرد و موفقیت حاصل نمی شود سر قضیه همان طور که خودتان فهمیده اید این است که مردم را نمی شود به چیزی توجه داد مگر توسط روحانیون در طول تاریخ هر چه بوده از روحانیون و مردم بوده او هر وقت این دو را از صحنه کنار گذاشته اند همه اش فساد بوده است » [6]

 « بچه های جهاد در اردوها یک سفره ای پهن می کردند . هیچ کس فرق نمی کرد ، هر کس می توانست        سر این سفره بنشیند ؛ چه روستایی ، چه شهری ، هر کس حداقل  غذایی که به آن تعلق می گرفت ، همانجا         می خورد  همه در کنار یک سفره می نشستند ، این همزیستی بسیار مسالمت آمیز و رفاقت آمیز باروستایی باعث شد که روستایی جذب جهاد می شد . وقتی که از آنجا می خواستند بیایند کلی اعتراض کردند (اردوی خنجین) و می خواستند که بچه ها آنجا بمانند این بود که بچه ها با آنها کار می کردند و دردشان را درک می کردند و درک صحیحی از واقعیتهای زندگی داشتند این بود که با عشق و ایثار و تلاش توان خودشان را در خدمت روستائیان قرار داده بودند و شب و روز در خدمت روستا و روستائیان بودند. واقعا" جهاد گری یک شغل نبود ، ما کسی را استخدام نکرده بودیم  ، یک احساس وظیفه بود، یک رکن بود ، یک مسئولیت شرعی بود و کسی برای شغل به جهاد نیامده بود . تمام کسانی که آمده بودند برای خدمت به مردم روستا و روستائی رایگان آمده بودند  » [7]

 

4- خود سازی :

امام و پیرو مقتدای ما خمینی کبیر – قدس سره – در فرمایشات مبسوطی در جمع گروهی از کارکنان بخش خبر و جهاد سازندگی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ضمن تاکید بر نیاز کشور و ملت به سازندگی ، سازندگی روحی را مقدم بر همه سازندگی ها معرفی کرده و شروع جهاد سازندگی را از خود افراد دانستند .

پیر فرزانه انقلاب فرمودند :

«انسان تا خودش را نسازد نمی تواند دیگران را بسازد و تا دیگران ساخته نشوند که کشور ساخته بشود جهاد سازندگی از خود آدم باید شروع بشود ، جهاد نفس جهاد اکبر است برای این که همه جهاد ها اگر بخواهند نتیجه داشته باشند و بخواهند انسان پیروز بشود موکول به این است که در جهاد نفس پیروز باشد . اگر انسان ها توجه به خودشان داشته باشند ، جهاد نکرده باشند با شیطان خودشان اینها واحدهایی هستند که علاوه بر این که نمی توانند اصلاح جامعه را بکنند فساد هم درجامعه می کنند همه فسادهایی که در عالم واقع می شود برای این که آن جهاد واقع نشده آن جهاد اکبر واقع نشده .....

سایر موجودات سایر حیوانات ولو سبع [8] هم باشند آن قدری که بشر جنایت می کند آنها نمی کنند این بشر است که چون اصلاح نشده است و جهاد سازندگی نکرده است این از همه حیوانات سبع تر است . هیچ سبعی مثل انسان نیست و هیچ حیوانی دیگری هم به پای این حیوان نمی رسید ..... » [9]

 

5- اخلاص

امام خمینی (ره) در جمع اعضای جهاد سازندگی در سخنانی مبسوط از جمله فرمودند :

«یکی از نهادهایی که از خود ملت جوشید و متکفل آن خود ملت بود همین جهاد سازندگی بود .... نهادهایی که در ایران از خود ملت پیدا شد اولش با یک قصد خالص ، الهی پیدا شد و ظاهر شد اگر این قصدخالص الهی از پیش شما کوچ بکند دست خدا هم برداشته می شود کوشش کنید که این خدمت در راه خدا باشد خدمت به بندگان مستضعف خدا که مورد عنایت حق تعالی هستند .» [10]

در این فرمایشات امام بر « اخلاص در عمل »  تاکید ورزیده اند و آن را مایه کمک و عنایات خداوند معرفی کرده و از دست دادن آن را باعث برداشتن عنایات خداوند دانسته اند ؛ چرا که در فرهنگ دینی ما کمال انسان و ارزشمندی هر کاری در این است که با نیت خالص و به منظور قرب الهی انجام پذیرد . زیرا که امام صادق – علیه السلام – فرمودند :

« لا به للبعد من خالص النیته فی کل حرکه و سکون» [11]

« بنده باید در هر حرکت و سکنی نیت خالص داشته باشد  »

از این نظر اخلاص آویزه گوش جهاد گران است و نیت خالص با گوشت و خون آنان در آمیخته است و جهاد سازندگی یکی از نهاد هایی است که از متن ملت برخواسته و در آن خدمت به بندگان خدا تأکید می شود . شالوده و بنیاد این نهاد عظیم کار برای رضای خدا و اخلاص در عمل است .

«باید بسازیم خودمان را جدیت کنید که این جهاد سازندگی را از خودتان شروع کنید وقتی از خودتان شروع کردید هر کاری بکنید این کاری است الهی وقتی خودتان ساختید تمام کارهایتان الهی می شود برای این که از ظلمت ها بیرون رفته اید در نور وارد شده اید همه اعمالتان نورانی میشود» [12]

در منابع اسلامی از خود سازی به «جهاد نفس» تغییر شده و بزرگترین موجود عالم هستی آن را بزرگترین جهاد معرفی کرده است . امام و بنیانگذار جهاد سازندگی در رابطه با جهاد سازندگی به  اساسی ترین راه پیاده سازندگی اشاره فرمودند که همواره مورد توصیه تمامی انبیاء و اولیای الهی در سراسر تاریخ بشری بوده است

حقیقتا" مطالب نغز و انسان ساز امام (ره) – که رضوان الهی جایگاهش باد – در واقع از دل برخواسته ولاجرم بر دلها خواهد نشست . جهاد گران و فرزندان امام در دقایق آن تفکر کرده و زوایای عمیق آن را کاویده و پس از درک و فهم ، آن را به کار می بسته اند . چرا که جهاد با نفس که فرهنگ جهادی بر محور آن می چرخد در لسان بزرگترین موجود عالم هستی و خاتم و افضل همه رسولان الهی پیامبر عظیم الشان اسلام – صل الله علیه و آله و سلم – به عنوان «جهاد اکبر»  یاد شده است . و این بدان معنا است که تمامی جهاد و تلاش های گوناگون انسان از عمران و آبادی گرفته تا نبرد و پیکار در میدان های جنگ به پای این جهاد نخواهند رسید و رمز و راز این نکته تا حدودی در این سخنرانی حضرت امام بیان شده است .

«در اردوی خنجین بود برای من خیلی عجیب بود ، یکی از مدرسه ها بود که آن مدرسه را تعمیر کردیم . من به بچه های جهاد اصرار می کردم که بگوئید چه تعمیری کرده اید تا من در گزارش بنویسم ولی می گفتند تعمیر کرده ایم ولی نگویید چه تعمیری کرده ایم .یکسال بعد یکی از بچه ها برای من گفت ، آقا ما روزی که وارد این روستا شدیم گفتند این روستا با عرض معذرت توالتش مشکل داد ، ما بررسی کردیم تیکه تیکه لوله های را دیدیم مشکلی در لوله ها نیست بعد رسیدیم به چاه دیدیم پیمانکاری که باید چاه را 10 تا 12 متر بکند یک عمق 5/1 متری کنده بود و سریعا" چاه پر شده بود ، خوب کاری که باید می شد چاه باید عمیق می شد تا مشکل مرتفع می گردید بهترین محل چاه هم انتخاب شده بود، در نتیجه توالت را خالی کردیم چاه را کندیم دوباره بازسازی کردیم و این شد تعمیر توالت مدرسه ، بدون اینکه ذکر کنند با یک همچون روحیه ای که حتی حاضر نبودند بگویند چکار کردیم و چه تعمیری کردیم توی روستا رفته بودند توالت روستا را تعمیر کنند » [13]

 

6- کمک به محرومان

فرهنگ نهادی و عشق به خدمت در جهادگران در ابعاد زیر قابل ارائه می باشد .

-         تلاش برای رفع موانع اجرایی

-         محدود نبودن به زمان و مکان در انجام امور

-         عدم تاثیر عوامل بازدارنده در عزم و اراده راسخ جهاد گران

-         تبلور و انعکاس از نیازهای واقعی جامعه

از جمله فضایل مهم انسانی ، حسن همکاری ، همدردی و یاری رساندن به دیگران است بویژه اگر نیاز به یاری داشته باشد . امام خمینی (ره) در کلمات و بیانات گهر بار شان اشارات فراوانی به محرومان و مستضعفان پرداخته اند و در مناسبت های مختلف ، یاری رساندن به زاغه نشینان و کوچ نشینان را مطرح و اسلامی بودن نظام را در گروه آن می دانستند .

امام (ره) در سخنرانی مبسوط در این باره فرمودند :

« آن رژیم رفت و یک رژیم دیگری است . لکن باید همه چیز اسلامی بشود آن روزی ما به آخر رسیدیم که هر چیزمان اسلامی باشد ...... بازاری که به فکر ضعفا و فقرا نباشد بازاری که پهلویش ضعیف باشد و به فکر نباشد این بازار اسلامی نیست ملتی که اینجا قصرهای روی هم درست کنند و آنجا زاغه نشینان باشند و مردم به فکر آنها نباشند این مملکت ، مملکت اسلامی نیست ، صورت است محتوا ندارد » [14]

امام عزیز – رضوان الله تعالی – در دیدار با گروهی از جهادگران شهرستان یزد ضمن قدردانی از آنان رسیدگی به قشر مستضعف جامعه را ستوده و باعث تشویق آنان به انجام کارهای بزرگتر دانسته و از آن به عنوان حس تعاون ، حس خدمت به ملت و خدمت به اسلام نام بردند و آن را مظهر قدرت ایمان برشمردند و آرزو کردند چنین روحیاتی برای همیشه در ملت باقی بماند .

ایشان فرمودند :

«من از همه برادرها و خواهرانی که در این راه (جهادسازندگی) مجاهده کردند و می کنند و گاهی من در تلویزیون می بینم که اینها کارها انجام می دهند و بسیار از این جهت من خرسند می شوم که ببینم برادرها و خواهرها نسبت به طوائف ضعیف خدمتگزاری می کنند ... امید وارم که با این قدرت اسلام همه امور اصلاح بشود و این تحولی که در جوانهای امروز ما در خواهرها و برادرهای ما حاصل شده است که این طور حس تعاون ، حس خدمت به ملت ، خدمت به اسلام پیدا شده است این خیل امیدوار انسان را به این که با این قدرت ایمانی که الان در ملت ما هست و انشاء اله باقی می ماند همه کارها انجام بگیرد » [15]

هدف اصلی این نهاد رفع نیازهای انقلابی و خدمت رسانی به روستاها و مردم محروم و مستضعفی بود که سالها تحت سلطه و ستم بیگانگان قرار گرفته بودند . چرا که این فرمان قرآن مجید است به مومنان به تعاون و همکاری و از آنان     می خواهد که در امور نیک دست در دست یکدیگر دهند و از گناه و تجاوز نهی نموده است :

(تعاونوا علی البر و التقوی ولا تعاونوا علی الاثم و العدوان) [16]

(در نیکو کاری و پرهیز کاری همکاری کنید نه در گناه و تجاوز )

«بعد از 15-20 روز بود که جهاد تشکیل شده بود . ما چون درطول روز هم خیلی محدودیت وقت داشتیم گرفتاریهایی که در سطح شهر داشتیم و خیلی هم پول و امکانات نتوانسته بودیم برای بچه ها  ردیف کنیم که کار را جدی شروع کنند .

به هر حال یک روز عصری ما وارد روستای خنجین شدیم رفتیم سراغ مزرعه سر مزرعه دیدیم بچه های جهاد دارند خرمن جمع می کنند . نتوانستیم تشخیص بدهیم که کدام از بچه های جهاد است و کی روستا است این بچه ها خوب مرا می شناختند وقتی آمدند جلو دست دادند ، زبری دست اینها هنوز توی دست های من هست یعنی هنوز اثر زبری دست آنها را لمس و حس می کنم . چقدر اینها کار کرده بودند و زحمت کشیده بودند کاملا" شبیه روستایی شده بودند و دیگه آن گرما و آفتاب و آن وضعیت که کار کرده بودند برای من کاملا" قابل تشخیص بود » . [17]

 

7- قانون مداری

ضرورت وجود قانون و مقررات در هر جامعه و لزوم احترام همگانی و رعایت دقیق آن امری مسلم و بدیهی است و از عوامل پیشرفت هر کشوری ، وجود قانون صحیح ، اجرای مساوی آن و حرمت نگه داشتن قانون  از سوی مردم جامعه است .

امام (ره) عمل بر خلاف موازین قانون و بر خلاف مقررات دولتی و اسلامی را تقبیح و از آن به شدت نهی      می فرمودند و در همین مورد فرموده اند :

« اما قضیه جهاد سازندگی که شما آقایان از این جهاد سازندگی هستید و کار پر ارزشی شما دارید باید توجه داشته باشید که علاوه بر این که جهاد سازندگی می کنید جهاد با نفس خودتان هم بکنید ، اگر خدای نخواسته در این جهاد سازندگی یک کاری بشود که بر خلاف مصلحت اسلام است بر خلاف انقلاب است اسباب دلسردی مردم می شود خدای نخواسته اگر بعضی از اشخاص غافل ، یک وقت عملی بکنند بر خلاف مقررات دولت اسلامی و بخواهند یک شلوغ کاری بکنند این ها جهاد نفس نکرده اند و جهاد سازندگی اشان هم مفید نیست باید شما آقایانی که یک همچو عمل بسیار شریفی را متکلف هستند و ارزنده است این عمل شما پیش اسلام ، باید توجه کنید که این اخلاق اسلامی که اخوت اسلامی است  و  برادری است و برابری است این را ملاحظه کنید و مبادا یک وقت در یک جایی بر خلاف مقررات و بر خلاف نظم عمل کنید » [18]

«آیت ا ... نوری همدانی به جهاد سازندگی خیلی علاقه مند بودند به عنوان امام جمعه و نماینده امام در استان همدان ایشان می فرمودند تمامی نهادها در همدان ارزشمند هستند ولی جهاد سازندگی چیز دیگری است ، من زمانی که از همدان بیرون آمدم هیچ گله ای از فرزندان جهاد گر از سوی مردم ندیدم » [19]

 

8- هماهنگی در مسیر هدف

از مشخصات فرهنگ جهادی هماهنگی درکارها و به دنبال هدف واحد بودن آن است طبیعی است که در صورت داشتن هدف واحد و روشن ، مجموعه می تواند به سرعت به نتایج مطلوب و پرباری دسترسی یابد .

امام خمینی بنیانگذار جهاد سازندگی در دیدار با اعضای شورای مرکزی و نماینده امام خمینی درجهادسازندگی در رابطه با مطالب مورد اشاره چنین فرمودند :

«این که شما گفتید در کارها هماهنگی وجود دارد کار بسیار خوب و صحیح است زیرا تا امور آن گونه اجتماعی نباشد و همه افراد یک رویه و هدف را نداشته باشند کارها پیش نمی رود ... » [20]

امام (ره) همواره در بیاناتشان خطاب به جهاد گران ، ضمن تاکید بر ، هماهنگی در کارها ، داشتن پشتکار ، وحدت کلمه ، اخلاص ، با هم بودن و ایده اسلامی را ضامن حمایت الهی عنوان می کردند و عقیده داشتند : «اگر این قصد خالص از پیش شما کوچ کنند ، دست خدا هم برداشته می شود .

اما براستی چنانچه جهاد سازندگی در فعالیت های گسترده خودموفق بود ، چیزی نبود جز روح انقلاب حاکم بر آن همدلی و وحدت رویه و هدف بود به طوری که رهبر کبیر انقلاب خطاب به جهادگران فرمودند :

«از این حس تعاونتان خیلی حظ می برم و خیلی میل داشتم که بروم یک دفعه در این جهاد سازندگی ،                                 من هم خدمت بکنم .» [21]

 

9- جهاد مقدس

جهاد گران جهاد سازندگی ، علاوه بر توفیق در سنگر تولید ، در عرصه دفاع مقدس نیز حضوری موفقیت آمیز داشتند . اولا" استکبار جهانی با تحمیل جنگ بر جمهوری اسلامی به دنبال نابودی آن و نیز تجزیه کشور و از بین بردن استقلال آن بوده است و جهادسازندگی به عنوان فرزند وفاداران انقلاب و بازوی پرتوان آن ، وظیفه خود می دانست که به فرمان امام (قدس سره الشریف ) در صحنه جنگ حاضر شود تا برای دفع تجاوز دشمن مردانه بجنگد . دستاورد جهاد سازندگی در جنگ ، دفع تجاوز دشمنان انقلاب و دست یابی به استقلال ، عظمت و شوکت میهن اسلامی مان بوده است . علت ها و انگیزه های حضور جهاد سازندگی در جنگ تحمیلی را می بایست در فلسفه وجودی آن و نیروهای تشکیل دهنده این نهاد جستجو کرد . جهادگران که به انگیزه حفظ و حراست از انقلاب به اقصی نقاط کشور مهاجرت نموده بودند ، چگونه می توانستند در مقابل تجاوز و تعدی به جمهوری اسلامی ساکت نشسته و هیچ عکس العملی را از خود نشان ندهند . گر چه فعالیت های جهادگران در مناطق محروم کشور خود یک جهاد برای سازندگی بود ، باید اذعان داشت که برای حراست از کلیت نظام و موجودیت انقلاب اسلامی از جان و مال خویش گذشته و در خط مقدم مبارزه با متجاوزین درجبهه های نبرد حق علیه باطل حضور پیدا کردند .

 

خلاصه کلام

جهاد سازندگی در 27 خرداد 57 به فرمان رهبر کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی (ره) به منظور فراهم ساختن نهضتی همه جانبه در جهت مبارزه با فقر و محرومیت زدایی ، توسعه و عمران روستایی و در یک کلام ، حرکت در جهت استقلال و خود کفایی از متن توده های میلیونی مردم محروم و مستضعف بوجود آمده و این نهاد انقلابی در درون انقلاب نطفه بست ، در بستر انقلاب رشد کرد  و همراه با نهال نوخاسته انقلاب بالید و به ثمر رسید .

رسالت اصلی جهاد گران «ابلاغ پیام اسلام و انقلاب» و «کاشتن بذر و آبادانی در دل روستائیان » بود .این نهاد انقلابی در طول عمر پر برکت گذشته از دستاوردهای عمومی ، در تمامی عرصه های انقلاب حضور فعال داشته ، به حفظ و صیانت از فرهنگ اسلام و انقلاب کمر همت بسته و در تحقق فرامین حضرت امام ... اهتمام مضاعف داشته است ، وانگهی دستاوردهای خاصی داشته است که به بعضی از آنها اشاره می کنیم :

1-     نگرشی همه جانبه به محرومین و مستضعفین و محرومان روستا ؛

2-     دگرگون ساختن چهره روستایی کشور در سایه «توکل به خدا» و اطاعت از «ولایت فقیه » ؛

3-     تعالی شخصیت روستاییان ، جلب مشارکت آنان و تامین ملجاء و تکیه گاه نیمی از جمعیت کشور ؛

4-     تلاش در جهت تحقق رشد کشاورزی به عنوان محور استقلال کشور ؛

5-     تربیت سازندگان متعهد و حزب الهی برای نظام اداری کشور با ارتقاء سطح بینش علمی و مهارتی آنان

6-     ایفای وظایف سازندگی در عرصه جنگ و شهادت و بازسازی ویرانه های بجا مانده از جنگ و بهره مندی از افتخار عنوان سنگر سازان بی سنگر ؛

7-     خلق فرهنگ جهادی که بسیاری از ناممکن ها را ممکن ساخت ؛

اگر بخواهیم ویژگی های جهاد سازندگی و اصلاحات جهاد و جهادی «روحیه جهادی ، اخلاق جهادی و حرکت جهادی » را تا حدودی بشناسیم ابتدا به طور کلی خصایص و وجوه تمایز جهاد را به دو دسته می توان تقسیم کرد :

الف ) ارزش ها :

مشتمل بر آن دسته از خصوصیات جهاد هستند که برخاسته از مکتب و مفاهیم اعتقادی است و در هر شرایط زمانی و مکانی لازم است مورد توجه و رعایت کامل قرار گیرند .

 

 ب ) ویژگیها :

مشتمل بر آن دسته از خصایص هستند که به نحوی منبعث یا متأثر از ارزش ها بوده و تابع شرایط زمانی و مکانی می باشند .

شاخص های عمده ارزش ها و ویژگی های جهاد سازندگی :

1-     روحیه انعطاف پذیری و حضور در فعالیت های اضطراری و قدرت جابجایی با توجه به همکاری قابل توجه در میان بخش ها و مناطق ؛

2-     سادگی و بی آلایشی و پرهیز از تشریفات غیر ضرور و هم چنین توانایی پذیرش ماموریت بر مبنای ضرورت ها و نیازهای انقلاب و نظام جمهوری اسلامی ؛

3-     التزام عملی بر ولایت فقیه و حساسیت به مسائل شرعی و حفظ شعائر و ظواهر اسلامی در جهاد و جامعه

4-     تاکید بر جلب مشارکت مردم در اجرای طرح ها و پروژه ها و تلاش در جهت توانمند ساختن مردم در امور مربوط به خود ، و ارتباط و مراجعه مستمر به روستاها ، در جهت حل مشکلات روستائیان و درد آشنای آنها بودن تا جایی که اولویت آنها خدمت به محرومین و روستائیان بخصوص مناطق دوردست باشد ؛

5-     مردمی بودن و پرهیز از گرایش ها و خط بازی های سیاسی و هم چنین هدف نهایی فعالیت های جهاد ، تحول فرهنگی و انسانی جامعه روستایی است که در این خصوص امام (ره) فرمودند : «این جوانان جهادگرند که بذر انقلاب را در دل روستائیان می کارند»

6-     حضور روحانیت و نمایندگی ولایت فقیه در جهاد در واقع ارتباط مستمر این نهاد انقلابی را با امام (ره) و روحانیت مستحکم کرده است ؛

7-     گرایش به عدم تمرکز در مدیریت و نظام اجرایی و وجود تشکیلات جهاد در سطح دهستان ها به منظور ارائه خدمات بهینه در جهت توانمند ساختن روستائیان با اهتمام به توسعه همه جانبه روستاها ؛

8-     و بالاخره طلایه دار بودن در حل مسائل و مشکلات جامعه و جرأت پذیرش مأموریتهای خطیر و پیچیده در جهت خدمت به انقلاب و خودکفایی کشور ؛

این مختصر را می توان از ویژگی ها و ارزش های جهاد سازندگی دانست و اگر بخواهیم بخشی از روحیه جهادی و حرکت جهادی را به طور کلی بیان کنیم عبارتند از :

1-     تعهد به اسلام ، انقلاب و ولایت فقیه و انگیزه عبادی داشتن در کارها ، گمنامی و بی ریایی در انجام فعالیت ها و ارائه خدمات .... احساس مسئولیت وتعهد در حسن انجام کار ....

2-     مسئولیت پذیری و خودجوشی ، همچنین ایثارگری و شهادت طلبی و استقبال از حضور داوطلبانه در جبهه های نبرد ، استقبال از مهاجرت به مناطق محروم و دورافتاده ، زمان نشناختن برای خدمت و در عین حال همیت سازمانی داشتن (حساسیت داشتن به حفظ جهاد در وظائف و ویژگی ها ....) ؛

3-     برخورد مناسب و شایسته با ارباب رجوع و روستائیان ، دلسوزی درحفظ نگهداری امکانات بیت المال و پرهیز از اسراف و تبذیر ، تلاش در جهت رشد معنوی و کسب معلومات مذهبی و سیاسی و حساسیت داشتن نسبت به مسائل و سرنوشت انقلاب ؛

4-     پای بند بودن نسبت به مسائل شرعی (انجام فرائض و ترک محرمات) و رعایت شعائر اسلامی و وجود رابطه عاطفی و صمیمی متقابل بین مسئولین و اعضاء (که این خصیصه از تواضع مسئولان و شخصیت دادن به نیروها و احترام متقابل مسئول و نیرو است )

5-     میدان دادن به نیروها و تقویض اختیار به آنها برای اعتماد و اطمینان و اعتقاد به مشورت و استفاده از نظرات دیگران درتصمیم گیری ها و واگذاری مسئولیت بر اساس صلاحیت و شایستگی و پذیرش مسئولیت به منظور خدمت بیشتر بر اساس تکلیف ؛

6-     اعتبار قابل شدن برای نیروی انسانی خلاق و توانا و هم چنین مدیریت توجیهی نه دستوری و ثبات مدیریت و پایداری در انجام تکلیف ؛ اینها همه حرکت جهادی ، روحیه جهادی و اخلاق جهادی است که هر کدامشان لایه های خاصی از فرهنگ و تاریخ جهادرا تشکیل می داده اند و باید جداگانه مورد پژوهش و تحقیق محققان به تدریج قرار بگیرند .

و براستی با گذشت بیش از سی سال از وقوع انقلاب شکوهمند اسلامی جا دارد ، اندکی در تحولات گذشته تأمل صورت گیرد ، و فضای همبستگی ، همدلی ، همکاری ، خلوص ، ایثار و از خود گذشتگی، تعهد و تلاش فردی و گروهی که سال ها در نهادهای گوناگون از جمله نهاد جهاد سازندگی وجود داشته و می تواند با اصلاحات و تعدیل هایی به عنوان الگوی سازمانی مناسبی برای پاسخگویی به شرایط و مقتضیات امروز جامعه باشد مورد بررسی دقیق دانش پژوهان قرار گیرد . و درس های آموزنده ای از این تجربه گرانبها دراختیار مدیران گذارده شود تا آنان با تفکر و خلاقیت خود آینده روشنی را ترسیم کنند . انشاء ا...



56- صحیفه نور – سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی – ج 7 ، ص 135

57- مظاهری ، حجت – 20/2/1380

58- دلجو ، علی – 20/2/1380

* 1و 2  برگرفته از کتاب تاریخچه و فرهنگ جهاد همدان

59- همایونی – مححد علی – 20/09/1378

60- خمینی ، - روح اله – بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران 17/06/1361

* 1و 2  برگرفته از کتاب تاریخچه و فرهنگ جهاد همدان

 

61- صحیفه نور ، سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی ،ج 17، ص15

62- شفاعت – احمد – 15/08/1380

63- بدین معنا که همه چیز را برای خود خواهند و خودیت و منیت را محور قرار دهند (درنده)

64- صحیفه نور ، سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی ، ج 11، ص 80

65- صحیفه نور ، سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی ، ج 12، ص 187

66 - مجلسی ، محمد باقر ؛ بحار الانوار ، ج 67، ص 210

67- صحیفه نور ، سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی ، ج 11، ص 82

68- شفاعت ، احمد – 15/08/1380

69 - صحیفه نور ، سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی ، ج 7، ص 39 .

70 - صحیفه نور ، سازمان مدارک انقلاب اسلامی ، ج 9 ، ص 277 .

71 -قرآن کریم – سوره مائده – آیه 2 .

72 - شفاعت ، احمد – 15/08/1380

73- صحیفه نور ، سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی ، ج 13 ، ص 25-26 .

74- همایونی ، محمد علی – 30/09/1378

75- آیت ا... خمینی – روح ...- بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران – 13/9/1361

76- صحیفه نور ، سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی ، ج 17 ، ص 101 .